Trước khi bạn đọc thêm bất cứ bài viết nào của tôi — về bất động sản dòng tiền, về chuyện làm lại cuộc đời, về những gì tôi học được sau bao năm lăn lộn — tôi muốn bạn dừng lại ở đây vài phút.
Vì có một điều tôi cần nói thẳng với bạn. Nói một lần, rõ ràng, để sau này mỗi khi bạn đọc tôi, bạn đọc với đúng tâm thế.
Điều đó là: mọi ý kiến tôi chia sẻ đều dựa trên góc nhìn cá nhân của tôi.
Không phải chân lý. Không phải lời khuyên đầu tư chính thức. Không phải công thức đảm bảo thành công. Chỉ là những gì một người phụ nữ sinh năm 1991, quê Hiệp Hòa, Bắc Giang, từng làm công nhân may, đang vừa học vừa đi trên con đường bất động sản — nhìn thấy, trải qua, và tin là thật ở thời điểm viết ra.
Nghe có vẻ như tôi đang tự làm nhỏ mình đi. Nhưng không. Tôi viết bài này vì tôi nghĩ đây là cách tử tế nhất mà một người viết có thể đối xử với người đọc của mình. Và tôi muốn kể cho bạn nghe vì sao.
Vì sao tôi phải viết hẳn một bài chỉ để nói điều này
Tôi lớn lên trong một gia đình nghèo. Nhỏ xíu đã theo bố mẹ vào Sài Gòn, sống ở đó gần hai mươi năm. Bố mẹ tôi làm quần quật từ sáng đến tối. Là chị cả trong ba chị em, tôi nhìn thấy tận mắt mỗi đồng tiền trong nhà mình được đổi bằng cái gì: bằng mồ hôi, bằng những bữa cơm vội, bằng cái lưng còng xuống của bố mẹ sau một ngày dài.
Cho nên với tôi, tiền chưa bao giờ là con số. Tiền là công sức. Là thời gian sống của một con người.
Khi tôi bắt đầu viết về bất động sản, về dòng tiền, về chuyện dùng tiền để tạo ra tiền — tôi luôn nhớ rằng người đang đọc mình rất có thể cũng giống mình ngày xưa: từng đồng kiếm được đều quý, đều không có chỗ cho sai lầm lớn.
Nếu bạn đọc một bài của tôi, thấy hay, rồi mang tiền tích cóp cả đời ra quyết định một việc lớn chỉ vì “chị Mơ bảo thế” — thì tôi thất bại. Thất bại nặng. Vì tôi chưa bao giờ muốn lời mình viết ra có sức nặng kiểu đó.
Tôi muốn lời mình viết ra là một ngọn đèn nhỏ bên đường, để bạn nhìn rõ hơn con đường của chính bạn. Chứ không phải là tấm bản đồ bắt bạn phải đi theo.
Nói thẳng điều này ngay từ đầu, với tôi, chính là tôn trọng bạn. Tôn trọng trí tuệ của bạn, hoàn cảnh của bạn, và quyền quyết định của bạn.
Tôi là ai mà dám viết về bất động sản?
Câu hỏi này tôi tự hỏi mình rất nhiều lần trước khi dám đăng bài đầu tiên. Và câu trả lời trung thực nhất là thế này.
Tôi không phải chuyên gia. Tôi không có bằng cấp tài chính. Tôi không có chục năm kinh nghiệm với hàng trăm thương vụ.
Tôi là một người từng về quê năm 2012, làm lại từ con số không, làm công nhân may. Có những giai đoạn tôi thật sự nghĩ: “Chắc đời mình mãi vậy.” Sáng đi làm, tối về, tháng lĩnh lương, năm này qua năm khác. Cái suy nghĩ đó không đau nhói như một vết cắt. Nó âm ỉ hơn, như một tấm trần thấp lơ lửng trên đầu, khiến mình không buồn ngẩng lên nữa.
Rồi một ngày tôi xem được video phát triển bản thân của thầy Phạm Thành Long. Tôi không kể lại như một phép màu, vì nó không phải phép màu. Nó chỉ là một cánh cửa hé ra. Tôi bắt đầu học về tư duy, rồi từ đó biết đến bất động sản dòng tiền. Tôi bắt đầu đọc, bắt đầu học, và bây giờ đang đi trên con đường trở thành chuyên viên bất động sản — vừa học, vừa làm, vừa chia sẻ lại những gì mình hiểu.
Nghĩa là: khi bạn đọc tôi, bạn đang đọc một người đang đi trên đường, không phải một người đã đứng trên đỉnh nhìn xuống.
Tôi nói rõ điều này không phải để bạn bớt tin tôi. Mà để bạn tin tôi đúng chỗ: tin rằng những gì tôi kể là thật với tôi, chứ đừng tin rằng nó chắc chắn đúng với bạn.
Góc nhìn cá nhân thì có giá trị gì, khi ngoài kia đầy chuyên gia?
Có lần tôi tự vấn: nếu mình chỉ có góc nhìn cá nhân, thì viết ra để làm gì? Người ta cần chuyên gia cơ mà.
Nhưng càng học, tôi càng nhận ra một điều: có những thứ không sách vở nào dạy được, vì nó chỉ tồn tại trong trải nghiệm sống thật.
Sách có thể dạy bạn định nghĩa dòng tiền dương. Nhưng sách không kể được cảm giác của một người công nhân may lần đầu tiên hiểu ra rằng tiền có thể làm việc thay mình — cái cảm giác vừa sáng bừng vừa tủi thân, kiểu “sao đến giờ mình mới biết điều này?”.
Chuyên gia có thể phân tích thị trường rất giỏi. Nhưng nhiều chuyên gia chưa từng đứng ở vị trí của người chỉ có vài chục triệu tích cóp và nỗi sợ mất trắng lớn hơn mọi khao khát làm giàu. Tôi thì hiểu vị trí đó. Vì tôi đứng ở đó nhiều năm.
Người đi trước bạn vài bước có một cái quý mà người đứng trên đỉnh không có: họ vẫn còn nhớ đoạn đường bạn đang đi trông như thế nào. Họ nhớ chỗ nào trơn, chỗ nào tối, chỗ nào mình đã suýt bỏ cuộc.
Đó là giá trị của góc nhìn cá nhân. Nó không thay thế kiến thức chuyên môn. Nó bổ sung cho kiến thức chuyên môn một thứ mà kiến thức chuyên môn thiếu: hơi ấm của người thật, việc thật, và sự đồng cảm của người từng ở đúng chỗ bạn đang đứng.
Khi tôi viết về bất động sản dòng tiền, bạn đang đọc cái gì?
Tôi muốn minh bạch luôn về phần “chuyên môn” trong các bài viết của mình.
Những kiến thức nền tôi chia sẻ — ví dụ như: bất động sản dòng tiền là dùng tài sản cho thuê để tạo thu nhập định kỳ; dòng tiền dương nghĩa là tiền thu từ cho thuê lớn hơn toàn bộ chi phí bỏ ra; có ba hình thức phổ biến là thuê rồi cho thuê lại, xây để cho thuê, và mua để cho thuê — đó là những điều tôi được học, rồi tự mình đọc thêm, ngẫm thêm.
Nhưng bạn để ý nhé: ngay cả khi tôi kể lại một kiến thức “chuẩn”, thì nó cũng đã đi qua lăng kính của tôi. Tôi chọn nhấn mạnh chỗ này vì tôi từng vấp ở đó. Tôi chọn kể ví dụ kia vì nó gần với hoàn cảnh của tôi. Một người khác học cùng bài đó có thể sẽ kể theo cách khác, nhấn chỗ khác.
Không có bài viết nào là tấm gương phẳng phản chiếu sự thật nguyên vẹn. Mỗi bài viết là sự thật nhìn qua đôi mắt của một con người cụ thể. Đôi mắt của tôi thì mang theo tuổi thơ nghèo ở Sài Gòn, những năm tháng đứng máy may, và một niềm tin đang lớn dần rằng người bình thường cũng có quyền học về tiền.
Bạn đọc tôi, tức là bạn đang mượn đôi mắt đó để nhìn. Mượn xong, hãy trả lại, và nhìn tiếp bằng đôi mắt của chính bạn.
Tiền của bạn — quyền quyết định phải là của bạn
Đây là phần tôi muốn nói nghiêm túc nhất, dù cả bài tôi đang tâm tình.
Mọi nội dung tôi viết về bất động sản, về tài chính, về làm lại cuộc đời — chỉ mang tính tham khảo từ trải nghiệm cá nhân. Nó không phải tư vấn đầu tư, không phải tư vấn pháp lý.
Vì sao tôi phải rạch ròi vậy? Vì tiền bạc là chuyện lớn. Một quyết định sai với người này chỉ là bài học, nhưng với người khác có thể là cả gia tài. Tôi không biết bạn đang có bao nhiêu tiền, nợ bao nhiêu, gia đình bạn thế nào, sức chịu đựng rủi ro của bạn ra sao. Tôi không biết mảnh đất bạn định mua nằm ở đâu, pháp lý ra sao, khu đó có ai thuê không.
Mà không biết những điều đó thì không ai — kể cả người giỏi nhất — có quyền bảo bạn “mua đi” hay “đừng mua”.
Cho nên nguyên tắc của tôi rất đơn giản: tiền của ai, người đó quyết. Tôi kể chuyện của tôi, chia sẻ cách tôi hiểu, còn quyết định là của bạn, và trách nhiệm với quyết định đó cũng là của bạn. Nghe hơi lạnh lùng, nhưng thật ra đó là cách duy nhất để bạn thật sự trưởng thành với đồng tiền của mình. Ngày tôi hiểu ra rằng không ai chịu trách nhiệm thay mình được, cũng là ngày tôi bắt đầu học hành tử tế thay vì đi tìm người để tin theo.
Và với những quyết định lớn — mua bán nhà đất, vay ngân hàng, ký hợp đồng — làm ơn, hãy tìm đến người có chuyên môn thật sự: luật sư hoặc người am hiểu pháp lý để kiểm tra giấy tờ, người có chuyên môn tài chính để tính toán khoản vay và dòng tiền. Chi phí cho một buổi tư vấn đàng hoàng luôn rẻ hơn rất nhiều so với một sai lầm.
Vậy bạn nên dùng những bài viết của tôi như thế nào?
Nếu phải tóm lại thành một cách dùng cụ thể, tôi mong bạn dùng tôi thế này.
Một — đọc để tham khảo, không phải để tuân theo. Coi mỗi bài của tôi như lời kể của một người chị đi trước vài bước. Nghe xong, gật gù cũng được, lắc đầu cũng được. Cả hai đều là bạn đang suy nghĩ, và đó chính là điều tôi mong nhất.
Hai — đối chiếu với nhiều nguồn khác. Đừng chỉ đọc mình tôi. Hãy đọc thêm sách, nghe thêm người khác, kể cả những người có quan điểm ngược với tôi. Sự thật thường nằm ở chỗ nhiều nguồn giao nhau, chứ hiếm khi nằm trọn trong lời của một người.
Ba — tự kiểm chứng bằng thực tế của bạn. Tôi nói khu vực có nhu cầu thuê là quan trọng? Bạn hãy tự đi khảo sát khu bạn định đầu tư. Tôi nói phải tính đủ chi phí mới biết dòng tiền dương hay âm? Bạn hãy tự ngồi cộng từng khoản với con số thật của bạn. Kiến thức chỉ thành của bạn khi bạn tự tay kiểm tra nó.
Bốn — với quyết định lớn, hỏi người có chuyên môn. Điều này tôi đã nói ở trên, nhưng xin nhắc lại vì nó quan trọng: bài viết của tôi có thể giúp bạn có động lực và có khung để suy nghĩ, nhưng nó không thay được luật sư, không thay được chuyên gia tài chính, không thay được việc bạn tự tìm hiểu kỹ càng.
Nếu bạn dùng tôi theo bốn cách đó, thì tôi tin những gì tôi viết sẽ có ích thật. Còn nếu bạn định dùng tôi như một “thầy phán” — thì thôi, bạn đóng trang này lại giùm tôi, vì tôi không làm nổi vai đó, và cũng không muốn làm.
Điều tôi hứa — và điều tôi không hứa
Tôi không hứa với bạn một cái kết đẹp, vì chính tôi cũng đang trên đường. Nhưng tôi đã đi được từ chỗ “chắc đời mình mãi vậy” tới chỗ dám ngồi học về dòng tiền và viết những dòng này cho bạn. Với tôi, quãng đường đó là thật, và nó đáng để kể.
Vậy nên đây là những điều tôi hứa:
Tôi hứa chỉ viết những gì tôi thật sự trải qua hoặc thật sự học và hiểu. Chỗ nào tôi mới học, tôi sẽ nói là mới học. Chỗ nào tôi chưa làm, tôi sẽ không viết như thể đã làm.
Tôi hứa không phóng đại kết quả. Bạn sẽ không bao giờ thấy tôi vẽ ra những con số lấp lánh để câu kéo. Nghèo khó dạy tôi một điều: người ta có thể lừa nhau bằng chữ, nhưng không lừa được cuộc đời.
Tôi hứa nếu sau này tôi nhận ra mình từng hiểu sai điều gì, tôi sẽ nói thẳng là tôi đã sai, và sửa lại. Góc nhìn cá nhân có quyền thay đổi khi con người lớn lên — giấu cái sai mới là điều đáng xấu hổ.
Còn điều tôi không hứa: tôi không hứa những gì đúng với tôi sẽ đúng với bạn. Không hứa con đường tôi đi là con đường bạn nên đi. Không hứa thành công, không hứa giàu nhanh, không hứa “cứ làm theo là được”.
Ai hứa với bạn những điều đó, bạn nên cẩn thận với người ấy.
Lời cuối, từ một người đang đi cùng đường với bạn
Nếu bạn đọc đến tận đây, tôi muốn cảm ơn bạn. Vì một bài viết chỉ để nói “tôi không phải chân lý” thì chẳng hấp dẫn gì, vậy mà bạn vẫn kiên nhẫn đọc.
Tôi viết blog này không phải vì tôi đã tới đích. Tôi viết vì tôi từng là cô công nhân may ngồi nghĩ “chắc đời mình mãi vậy”, và tôi biết ngoài kia còn rất nhiều người đang ngồi đúng chỗ đó. Nếu những dòng kể thật của tôi giúp một ai đó ngẩng đầu lên khỏi tấm trần thấp ấy, dù chỉ một chút, thì việc viết đã đáng.
Nhưng ngẩng lên rồi, bước thế nào, bước về đâu, nhanh hay chậm — đó là con đường của bạn, đôi chân của bạn, và đồng tiền mồ hôi nước mắt của bạn. Tôi chỉ xin làm người đi bên cạnh, kể bạn nghe đoạn đường tôi vừa qua, thật nhất có thể.
Mọi ý kiến tôi chia sẻ đều dựa trên góc nhìn cá nhân. Xin bạn nhớ giùm tôi câu đó, mỗi lần đọc tôi.
Và xin bạn cũng nhớ giùm tôi câu này nữa: bạn xứng đáng được tự mình quyết định cuộc đời mình — kể cả khi quyết định đó khác hẳn những gì tôi viết.
Hẹn gặp bạn ở những bài sau. Tôi vẫn đang đi, và tôi sẽ kể tiếp.
— Lưu Thị Mơ