Trên hành trình làm lại của mình, tôi may mắn gặp được vài người mà chỉ cần đứng gần thôi cũng thấy mình muốn cố gắng hơn. Chị Phan Thị Hồng Duyên là một trong số đó — người chị đồng hương Bắc Giang tôi quen ở lớp IPS 16.
Tôi viết bài này không phải để quảng cáo cho ai. Tôi viết vì câu chuyện của chị là thật, và vì tôi nghĩ nó xứng đáng được kể lại cho những người phụ nữ đang đứng ở vạch xuất phát giống tôi ngày trước.
Hai chị em gặp nhau lúc 1 giờ sáng ở Nha Trang
Tôi biết chị Duyên qua nhóm Zalo của lớp IPS 16. Nói chuyện vài câu thì phát hiện ra cả hai cùng quê Bắc Giang — thế là thân nhau lúc nào không hay, dù chưa từng gặp mặt.
Rồi cả lớp có chuyến đi học ở Nha Trang. Ban tổ chức xếp phòng, tình cờ hai chị em được ở chung. Chị đến trước, nhắn cho tôi: “Hai chị em mình ở cùng nhau nhé.”
Hôm đó chuyến bay của tôi bị delay. Về đến khách sạn thì đã 1 giờ sáng — giờ mà gần như ai cũng ngủ say. Vậy mà chị Duyên vẫn thức, ra mở cửa đón tôi, không một lời trách vì tôi về trễ. Đêm đó hai chị em ngồi nói chuyện rất lâu; chị góp ý cho tôi nhiều điều, cả bài học trên lớp lẫn chuyện cuộc sống — thẳng thắn, thật lòng, chứ không phải mấy lời khách sáo cho qua.
Cái cử chỉ nhỏ ấy — thức tới khuya để mở cửa cho một người em mới chỉ quen qua mạng — nói với tôi nhiều hơn bất cứ lời tự giới thiệu nào. Sau này tìm hiểu thêm, tôi mới hiểu vì sao chị lại tử tế và điềm tĩnh đến vậy: chị đã đi qua một quãng đường không hề dễ.
Chị Duyên là ai
Chị Phan Thị Hồng Duyên sinh năm 1989, cũng người Bắc Giang như tôi. Điều làm tôi nể nhất không phải chị bây giờ có gì, mà là chị bắt đầu từ đâu.
Từ hồi lớp 6, chị đã theo mẹ ra chợ bán rau. Chính gánh rau đó dạy chị một câu mà giờ chị hay nhắc lại: “Bán hàng là giúp người ta giải quyết vấn đề, chứ không phải đi năn nỉ.” Lớn lên, chị có 10 năm làm kiểm soát chất lượng và R&D ở một công ty vệ tinh của Samsung — một công việc ổn định, đàng hoàng.
Nếu bạn muốn đọc kỹ hơn về chị, chị có kể lại đầy đủ trong bài Phan Duyên là ai trên website của chị.
Bước ngoặt: khởi nghiệp lại từ 1 triệu đồng tiền lẻ
Năm 2018, biến cố ập đến: chồng chị bị tai nạn lao động, gia đình gánh khoản nợ hơn 400 triệu. Chị kể, lúc đó trong tay chỉ còn khoảng 1 triệu đồng tiền lẻ. Chị bắt đầu lại từ đó — bán măng tây tươi, bán nem online, tự đi giao hàng, có những đơn giao trong đêm.
Tôi nhìn tấm ảnh chị giao hàng buổi tối những ngày đầu mà thấy thương, và thấy quen. Vì tôi cũng từng có những ngày như thế — làm lại từ con số 0, không có gì ngoài một khát khao chưa chịu tắt.
Từ gánh rau đến Kho Sỉ Gia Dụng An Khánh
Đến năm 2021, chị lập Kho Sỉ Gia Dụng An Khánh, chuyên hàng gia dụng thiết yếu — đồ bếp, đồ vệ sinh nhà cửa, phòng tắm, đồ lưu trữ. Theo con số chị công bố trên website, hiện kho có khoảng 3.000 mã hàng và xử lý chừng 75 đơn mỗi ngày. (Đây là những con số chị Duyên tự chia sẻ, tôi dẫn lại đúng như chị nói chứ không tự kiểm chứng được, nên bạn cứ xem đó là câu chuyện của chị.)
Điều tôi tâm đắc ở cách chị làm không nằm ở con số, mà ở triết lý. Chị hay khuyên người mới: đừng chọn hàng “hot” chạy theo trào lưu, hãy chọn thứ người ta cần quanh năm. Chị viết hẳn một bài về điều này — Nhập hàng gì bán được quanh năm — và lời khuyên gốc của chị là bắt đầu nhỏ với 3–5 mặt hàng, thử thị trường rồi mới mở rộng dần. Nghe rất giống cách một người từng bán rau ngoài chợ nhìn việc kinh doanh: chậm, chắc, và lấy nhu cầu thật của khách làm gốc.
Mô hình của chị hướng tới đúng nhóm người mà cả tôi và chị đều quan tâm: chị em phụ nữ muốn khởi nghiệp dù ít vốn, chưa có kinh nghiệm, và không phải ôm hàng.
Một món quà nhỏ chị dành cho người mới
Trong lúc trò chuyện, tôi nhận ra thứ giá trị nhất chị muốn trao đi không phải là hàng hoá, mà là một cách nghĩ. Chị gói nó lại trong một cuốn ebook nhỏ, tặng miễn phí, tên là “Bán thứ người ta cần” — với một câu tôi rất thích: điều bạn thích chưa chắc đã là điều đối phương cần.
Nếu bạn đang tập tành kinh doanh và hay loay hoay không biết bán gì, tôi nghĩ cuốn ebook miễn phí “Bán thứ người ta cần” của chị là một điểm khởi đầu tử tế để đọc thử. Nó miễn phí, nên bạn chẳng mất gì ngoài một chút thời gian.
Vì sao tôi kể câu chuyện này
Tôi xin nói thẳng để bạn yên tâm: tôi không nằm trong mô hình kinh doanh của chị Duyên, tôi cũng không được trả gì để viết bài này. Con đường của tôi là bất động sản dòng tiền, còn chị đi bằng hàng gia dụng — hai ngã khác nhau. Vì thế tôi sẽ không đứng ra cam kết thay chị về bất kỳ con số hay thu nhập nào; kinh doanh nào cũng có rủi ro, và kết quả của mỗi người mỗi khác.
Điều tôi có thể xác nhận, vì tôi chứng kiến tận mắt, là con người chị: một người sẵn sàng thức tới 1 giờ sáng mở cửa cho người em mới quen, một người từng bắt đầu lại từ 1 triệu đồng khi nhà đang nợ nần, và giờ dành thời gian để chỉ đường cho những phụ nữ khác cũng muốn đứng dậy.
Chúng tôi gặp nhau ở một lớp học, giữa những người phụ nữ đều đang cố gắng làm lại điều gì đó cho cuộc đời mình. Và tôi tin điều đáng quý nhất không phải là chọn đúng con đường ngay từ đầu, mà là — giống như đêm hôm đó ở Nha Trang — luôn có ai đó sẵn sàng mở cửa cho mình, nếu mình dám gõ.
Nếu bạn cũng đang đứng ở vạch xuất phát với ít vốn và nhiều lo lắng, tôi mong câu chuyện của chị Duyên nhắc bạn một điều giản dị: bắt đầu lại từ con số nhỏ là chuyện có thật, và bạn không nhất thiết phải đi một mình.
— Lưu Thị Mơ